PHAN TRƯỜNG NGHỊ

Thời chúa Nguyễn khi dựng lập phủ huyện, hễ nơi ven biển cận núi mới khai phá thì đặt làm THUỘC, nơi nào cư dân ở đã lâu đời thì đặt làm TỔNG, thuộc khi đã ổn định cũng chuyển hóa thành tổng. Thuộc là đơn vị hành chánh chỉ có ở Đàng Trong, không có ở Đàng Ngoài.

Thuộc Thời Hòa ở Bình Định ban đầu là sở hạt của huyện Phù Ly. Văn bản chuyển dịch điền thổ năm Cảnh Thịnh bát niên (năm 1800) thể hiện rõ điều này. Khi Gia Long nắm quyền, địa bạ lập cho Bình Định năm 1815 xét thấy thuộc Thời Hòa là sở hạt của huyện Tuy Viễn. Dựa theo địa bạ 1815, thuộc Thời Hòa bấy giờ có 27 thôn gồm 48 ấp, nếu khảo chứng với địa bạ 1839, với Đồng Khanh địa dư chí, Đại Nam nhất thống chí bản Duy Tân… thì quy chiếu ra được địa danh ngày nay, từ đó xác định được địa phận của thuộc Thời Hòa thời Gia Long: