Đào Đức Chương

Dẫn nhập

Trong nghiên cứu lịch sử quân sự Việt Nam, phong trào Tây Sơn thường được tiếp cận chủ yếu thông qua các chiến dịch quân sự, các nhân vật lịch sử tiêu biểu, cùng những biến động chính trị và xã hội trong cuối thế kỷ XVIII. Tuy nhiên, bên cạnh các yếu tố binh lực và chiến thuật, sử liệu đương thời cũng như ký ức dân gian cho thấy âm thanh, đặc biệt là trống trận, đóng vai trò đáng kể trong tổ chức tác chiến và tâm lý chiến. Trong bối cảnh chiến tranh tiền hiện đại, khi chưa tồn tại các phương tiện truyền tin hiện đại, âm thanh tham gia trực tiếp vào việc điều phối đội hình, duy trì nhịp tiến công, củng cố tinh thần quân sĩ và tác động đến khả năng phán đoán của đối phương.

Từ góc nhìn này, bài viết không tiếp cận Trống trận Tây Sơn như một hiện tượng âm nhạc hay võ nhạc dân gian thuần túy, mà xem xét trống trận như một công cụ tổ chức và tâm lý chiến trong thực hành chiến tranh tiền hiện đại. Phân tích tập trung vào logic sử dụng âm thanh trong tác chiến, thay vì phục dựng nguyên trạng kỹ thuật trình diễn hay hình thức nhạc võ cụ thể của thế kỷ XVIII.